SAĞLIK BİLGİLERİ

KANAMA VE ÇEŞİTLERİ

Kanama

Damar bütünlüğünün bozulması sonucu kanın damar dışına doğru akmasıdır.

Kanama çeşitleri

Dış kanamalar: Kanama yaradan vücut dışına doğru olur.
İç kanamalar: Kanama vücut içine olduğu için gözle görülemez.
Doğal deliklerden olan kanamalar: Kulak, burun, ağız, anüs, üreme organlarından olan kanamalardır.

DIŞ KANAMALARDA İLK YARDIM

• Hasta veya yaralının durumu değerlendirilir (ABC),
• Tıbbi yardım istenir (112),
• Yara üzerine doğrudan baskı uygulanır,
• Kanayan yer üzerine temiz bir bezle bastırılır,
• Kanama durmazsa ikinci bir bez koyarak basıncı arttırılır,
• Gerekirse bandaj ile sararak basınç uygulanır,
• Kanayan bölge yukarı kaldırılır,
• Hasta ve yaralını ayakları 30 cm kaldırılarak şok pozisyonu verilir,
• Kanayan bölge dışarıda kalacak şekilde hasta veya_yaralının üstü örtülür,
• Hasta veya yaralının bilinci ve ABC si değerlendirilir,
• Üzeri örtülerek ayakları 30 cm yukarı kaldırılır,
• Tıbbi yardım istenir (112),
• Asla yiyecek ve içecek verilmez,
• Hareket ettirilmez.

KANAMALARDA İLK OLARAK YARANIM ÜZERİNE TEMİZ BİR BEZLE BASTIRILMALI

İÇ KANAMALARDA İLK YARDIM

• Hasta veya yaralının bilinci ve ABC si değerlendirilir,
• Üzeri örtülerek ayakları 30 cm yukarı kaldırılır,
• Tıbbi yardım istenir (112),
• Asla yiyecek ve içecek verilmez,
• Hareket ettirilmez.

HASTA VEYA YARALININ VE OLAY YERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

İlk Yardımcının Bilmesi Gereken ve Vücudu Oluşturan Temel Yapılar

HÜCRE > DOKU > ORGAN > SİSTEM

Hareket sistemi: Kemik, kas ve eklemlerden oluşur. Vücudun hareket etmesini, desteklenmesini sağlar ve koruyucu görev yapar.

Dolaşım sistemi: Kalp, damar va kandan oluşur. Vücut dokularının oksijen, besin, hormon, bağışıklık elemanı ve benzeri elemanları taşır ve yeniden geriye toplar.

Solunum sistemi: Akciğer, soluk borusu, burun ve ağızdan oluşur. Vücuda gerekli olan gaz alışverişi görevini yaparak hücre ve dokuların oksijenlenmesini sağlar.

Sinir sistemi: Beyin, beyincik, omurilik ve omurilik soğanından oluşur. Bilinç, anlama, düşünme, algılama, hareketlerinin uyumu, dengesi ve solunum ile dolaşımı sağlar.

Boşaltım sistemi: İdrar borusu, idrar kesesi, idrar kanallar, böbreklerden oluşur. Kanı süzerek gerekli maddelerin vücutta tutulması, zararlı olanların atılması görevlerini yaparak vücutta iç dengeyi korur.

Sindirim sistemi: Dil ve dişler, yemek borusu, mide, safra kesesi ve pankreastan oluşur. Ağızdan alınan besinlerin öğütülerek sindirilmesi ve kan dolaşımı vasıtasıyla vücuda dağıtılmasını sağlar.

HASTA VEYA YARALININ İLK DEĞERLENDİRİLMESİ

Bilinç durumunun değerlendirilmesi daha sonraki aşamalar için önemlidir.

Buna göre hasta veya yaralının ilk değerlendirilme aşamalan şunlardır:

1. Çevre güvenliği sağlanır

2. Bilinç kontrolü yapılır
Hasta veya yaralıya seslenerek yada hafifçe omzuna dokunarak "iyi misiniz?" diye sorularak bilinç kontrolü yapılır.

3. İlk yardımın ABC si değerlendirilir.

A. Havayolu açıklığının sağlanması:

• Havanın akciğerlere ulaşabilmesi için hava yolunun açık olması gerekir.
• Bilinç kaybı olanlarda dil geri kaçarak solunum yolunu tıkayabilir yada kusmuk, yabancı cisimlerle solunum yolu tıkanabilir.
• Hava yolu açıklığı sağlanırken hasta veya yaralı baş, boyun, gövde ekseni düz olacak şekilde yatırılmalıdır.
• Ağız içinde yabancı cisim varsa kontrol edilir, yabancı cisim varsa dikkatlice çıkartılmalıdır.
• Daha sonra bir el hasta veya yaralının alnına konarak, diğer elin 2-3 parmağı ile çene tutularak baş geriye doğru itilir (Baş-çene pozisyonu)

EĞER HASTA VEYA YARALI BİR TRAVMA GEÇİRMİŞ İSE BOYNUNDA BİR PROBLEM OLDUĞU DÜŞÜNÜLMELİ VE DOKUNULMAMALIDIR

B. Solunumun değerlendirilmesi:

• Bak-Dinle-Hisset yöntemi ile solunum yapıp yapmadığı 5 saniye süre ile değerlendirilir.
• Solunum hareketini ve canlılık belirtilerini (herhangi bir hareket var mı) gözler.
• Solunum sesini dinler.
• Yanağında hasta veya yaralının nefesini hissetmeye çalışır.

C. Dolaşımın değerlendirilmesi Dolaşım, Hasta veya yaralının solunum kriterlerine bakılarak değerlendirilir

HASTA VEYA YARALININ İKİNCİ DEĞERLENDİRMESİ

Eğer hasta veya yaralının bilinci yerindeyse ikinci değerlendirme yapılır.

İkinci değerlendirme aşamalan şunlardır:

1- Görüşerek bilgi edinme:

• Kendini tanıtır,
• Hasta veya yaralının ismini öğrenir ve adıyla hitap eder,
• Hasta veya yaralının endişelerini gidererek rahatlatır,
• Olayın ne olduğu ne yedikleri, kullanılan ilaçlar ve alerjinin varlığı sorularak öğrenilir.

2- Baştan aşağı kontrol yapılır

• Sorulan sorulara cevap verip vermediğine bakılarak bilinç düzeyi kontrol edilir.
• Solunumu düzenli mi hızlı mı yavaş mı
• Nabız düzenli mi hızlı mı yavaş mı
• Vücut sıcak mı, soğuk mu, nemli mi bakılır
• Baş, boyun, göğüs kafesi, karın boşluğu, kol ve bacaklar baştan aşağı kontrol edilir.

HASTA VEYA YARALILAR DEĞERLENDİRİLİRKEN MÜMKÜN OLDUĞUNCA AZ HAREKET ETTİRİLMELİDİR!

OLAY YERİNİNİ DEĞERLENDİRİLMESİ

• Olay yerinde tekrar kaza olma riskini ortadan kaldırmak,
• Olay yerindeki hasta veya yaralının sayısını ve türlerini belirlemek.

ACİL TEDAVİ

Acil tedavi ünitelerinde, hasta veya yaralınınlar doktor ve sağlık personeli tarafından yapılan tıbbi müdahalelerdir.

İLK YARDIMIN ÖNCELİKLİ AMAÇLARI

• Hayati tehlikeyi ortadan kaldırmak,
• Yaşamsal fonksiyonların sürdürülmesini sağlamak,
• Hasta veya yaralının durumunun, kötüleşmesini önlemek,
• iyileşmeyi kolaylaştırmak

İLK YARDIMIN TEMEL UYGULAMALARI

KORUMA, BİLDİRME, KURTARMA (KBK) olarak ifade edilir.
KORUMA:

Olay yerinde ikinci tehlikeyi önlemek amacıyla yapılan işlemlerdir. Bunun için:

• Trafik kazalarında, kazanın olduğu yerin önüne ve arkasına reflektör yerleştirilir
• Elektrik çarpmasında şalter kapatılmalıdır
• Şofben zehirlenmesinde gaz vanası kapatılmalıdır.

BİLDİRME:
Türkiye'de ilk yardım gerektiren her durumda 112 acil yardım servisi aranır. 112'nin aranması sırasında:

• Sakin olunmalı
• 112 merkezi tarafından sorulan sorulara net bir şekilde cevap verilmelidir;
• Kesin yer ve adres bilgileri verilmelidir.
• Kimin, hangi numaradan aradığı bildirilmelidir,
• Olayın ne (yangın, kaza, zehirlenme) söylenmelidir.
• Hasta veya yaralının sayısı ve durumu bildirilmelidir,
• Eğer herhangi bir ilk yardım uygulaması yapıldıysa nasıl bir yardım verildiği belirtilmelidir.

KURTARMA (Müdahale):
Olay yerinde hasta veya yaralılara yapılan müdahaleleri kapsar, ilk yardımcının müdahale ile ilgili yapması gerekenler

• Hasta veya yaralıların ABC'sini değerlendirilmelidir
• Hasta veya yaralıların korku ve endişelerini giderilmelidir
• Çevredekiler organize edilmelidir
• Hasta veya yaralının yarasını görmesine izin verilmemelidir
• Hasta veya yaralıyı hareket ettirmeden müdahale yapmak.

Zorunlu Olmadıkça Hasta veya Yaralılar Yerinden Hareket Ettirilmez